×
فاز لوتئال

مرحله‌ی لوتئال  

تخمک‌گذاری و جسم زرد  

فاز لوتئال (luteal phase) یا مرحله‌ی ترشحی به دنبال مرحله‌ی فولیکولی آغاز شده و آخرین مرحله‌ی چرخه‌ی قاعدگی می‌باشد. بعد از تخمک‌گذاری (Ovulation)، LH سبب می‌شود تا سلول‌های فولیکولی که پاره شده‌اند، رشد کرده و تشکیل توده‌ای به نام جسم زرد (Corpus luteum) را بدهند. جسم زرد یک غده‌ی درون‌ریز بزرگ است که بافت اندومتر رحم را با ترشح مقادیر زیادتر پروژسترون و مقادیر کم‌تر استروژن حفظ می‌کند. استروژن و پروژسترون هر دو باعث ایجاد یک مکانیسم خود‌تنظیمی منفی شده که ترشحFSH  و LH را مهار می‌کنند. این خود تنظیمی از ایجاد فولیکول‌های جدید در مرحله‌ی لوتئال جلوگیری می‌کند. در صورتی که لقاح رخ دهد، تخمک بارور‌شده وارد رحم شده و در بافت اندومتر (آندومتر) لانه‌گزینی می‌کند. پس از لانه‌گزینی، سلول‌هایی که بعداً تبدیل به جفت می‌شوند شروع به ترشح هورمون بارداری یا HCG می‌نمایند. ترشح این هورمون با تحریک جسم زرد و ادامه‌ی ترشح هورمون پروژسترون در حقیقت چرخه‌ی قاعدگی را بر هم می‌زند. به این ترتیب اندومتر تخریب‌نشده و بارداری ادامه می‌یابد. از این رو وجود هورمون HCG به عنوان یک تست تشخیصی برای باردار بودن زنان استفاده می‌شود. در انتهای چرخه اگر لقاح صورت نگیرد، به‌دلیل کاهش سطح هورمون LH، جسم زرد تحلیل رفته و تبدیل به جسم سفید (Corpus albicans) می‌شود. با دفع شدن جسم سفید و تخمک، ترشح استروژن و پروژسترون به شدت کاهش یافته و چرخه‌ی قاعدگی بعدی آغاز می‌شود.

 

 

دو مرحله‌ی تخمک‌گذاری و لوتئال با اینکه جز مراحل تولید فولیکول به شمار نمی‌روند ولی برای تکمیل آن مطرح می‌شوند. لازم به یادآوری است که در هر چرخه‌ی قاعدگی، اولین روزی که خونریزی مشاهده می‌شود را روز اول چرخه یا سیکل در نظر می‌گیرند که حدوداً 14 روز بعد از آن تخمک‌گذاری اتفاق می‌افتد (در یک چرخه‌ی 28 روزه‌ی منظم).